Khi tìm hiểu về bệnh tiểu đường có thể khiến nhiều người cảm thấy choáng ngợp vì có quá nhiều thông tin trái chiều. Trong đó có những sai lầm về bệnh tiểu đường khiến việc kiểm soát đường huyết trở nên khó khăn hơn.
Sự thật là quản lý bệnh tiểu đường không chỉ đơn giản là “kiêng đường” hay “ăn theo thực đơn đặc biệt”, mà liên quan đến việc hiểu cơ thể phản ứng thế nào với thực phẩm, vận động và lối sống. Dưới đây là 7 lầm tưởng phổ biến mà mọi người cần cập nhật để có thêm thông tin đúng đắn về bệnh tiểu đường.
1. Ăn quá nhiều đường trực tiếp gây ra bệnh tiểu đường
Đây là một trong những sai lầm về bệnh tiểu đường phổ biến nhất.
Trên thực tế, có 2 loại bệnh tiểu đường phổ biến là tiểu đường tuýp 1 và tiểu đường tuýp 2. Bệnh tiểu đường tuýp 1 là bệnh tự miễn, xảy ra khi hệ miễn dịch phá hủy các tế bào sản xuất insulin trong tuyến tụy. Nó không liên quan đến chế độ ăn hay lối sống.
Với tiểu đường tuýp 2, việc ăn nhiều đường không phải nguyên nhân trực tiếp. Tuy nhiên, chế độ ăn dư thừa calo, đặc biệt từ đồ ngọt và nước uống có đường có thể dẫn đến tăng cân. Trong đó, thừa cân, béo phì là yếu tố làm tăng nguy cơ kháng insulin và phát triển bệnh.
Ngoài ra, di truyền, tăng huyết áp, rối loạn mỡ máu, yếu tố chủng tộc và lối sống ít vận động cũng là yếu tố quan trọng khiến gia tăng bệnh tiểu đường. Vì vậy, chỉ đổ lỗi cho “đường” là cách nhìn bị giới hạn.
2. Người mắc tiểu đường cần thực phẩm chuyên biệt
Nhiều người thường tin vào những sản phẩm gắn nhãn “dành cho người tiểu đường” thường có giá cao hơn nhưng không hẳn là lựa chọn tối ưu.
Dù không chứa đường bổ sung, chúng vẫn có thể chứa carbohydrate hoặc nhiều chất béo bão hòa. Một số chất tạo ngọt nếu dùng quá mức còn gây rối loạn tiêu hóa.
Thực tế, chế độ ăn cho người tiểu đường về cơ bản là một chế độ ăn cân bằng, lành mạnh giống như khuyến nghị cho cộng đồng nói chung: nhiều rau, trái cây, đạm nạc, ngũ cốc nguyên hạt và hạn chế thực phẩm chế biến sẵn. Vậy nên, việc lập kế hoạch bữa ăn khoa học quan trọng hơn việc tìm kiếm “thực phẩm đặc biệt”.
3. Người tiểu đường không được ăn trái cây hoặc đồ ngọt
Nhiều người sợ trái cây vì chứa đường tự nhiên. Tuy nhiên, đây cũng là một sai lầm về bệnh tiểu đường.
Trái cây cung cấp chất xơ, vitamin, khoáng chất và chất chống oxy hóa. Trong đó, chất xơ giúp làm chậm quá trình hấp thu đường vào máu, hạn chế tăng đường huyết đột ngột.
Tuy nhiên, điều quan trọng là kiểm soát khẩu phần và lựa chọn loại trái cây phù hợp (cam, quýt, anh đào, mận, dâu tây, bơ táo,…). Nên ưu tiên ăn trái cây tươi, hạn chế nước ép và kết hợp cùng nguồn đạm hoặc chất béo lành mạnh để giảm tốc độ hấp thu glucose.
Bên cạnh đó, đồ ngọt không bắt buộc phải loại bỏ hoàn toàn, nhưng nên dùng với tần suất hợp lý thay vì hàng ngày.
4. Tiểu đường type 2 là bệnh nhẹ hoặc không thể cải thiện
Một điều nên khẳng định lại là: tiểu đường tuýp 2 không phải dạng “nhẹ”. Nếu kiểm soát kém, bệnh có thể dẫn đến biến chứng như suy thận, tổn thương thần kinh, nhồi máu cơ tim, đột quỵ và mù lòa.
Tuy nhiên, bệnh có thể thuyên giảm khi người bệnh giảm cân bền vững và duy trì lối sống lành mạnh. Thuật ngữ đúng là “thuyên giảm”, không phải “chữa khỏi”, vì bệnh vẫn có thể tái phát.
Đặc biệt, những chế độ ăn kiêng cực đoan tuyên bố chữa khỏi tiểu đường thường thiếu cơ sở khoa học và tiềm ẩn rủi ro.
5. Bệnh tiểu đường chỉ xảy ra ở người lớn tuổi
Trên thực tế, bệnh tiểu đường có thể gặp ở mọi độ tuổi.
Tiểu đường tuýp 1 thường được chẩn đoán ở trẻ em và thanh thiếu niên. Tiểu đường tuýp 2 hiện nay cũng ngày càng xuất hiện ở người trẻ do chế độ ăn giàu năng lượng và lối sống ít vận động.
Ngoài ra, tiểu đường thai kỳ có thể xuất hiện trong thời gian mang thai và làm tăng nguy cơ phát triển tuýp 2 về sau. Do vậy, yếu tố di truyền kết hợp với điều kiện môi trường sống khiến bệnh không “phân biệt” tuổi tác.
6. Người tiểu đường phải cắt hoàn toàn carbohydrate (carb)
Không phải tất cả carbohydrate đều giống nhau.
Carbohydrate từ ngũ cốc nguyên hạt, rau củ, đậu và trái cây cung cấp chất xơ và dinh dưỡng thiết yếu. Trong khi đó, carbohydrate tinh chế từ bánh kẹo, nước ngọt lại dễ làm tăng đường huyết nhanh chóng.
Vấn đề không phải là loại bỏ hoàn toàn carb, mà là lựa chọn loại phù hợp và phân bổ hợp lý trong ngày. Vậy nên cách tốt nhất là bạn nên làm việc cùng chuyên gia dinh dưỡng để xây dựng kế hoạch ăn uống cá nhân hóa, thay vì áp dụng những quy tắc cứng nhắc.
7. Tập thể dục không giúp kiểm soát bệnh
Đây là một hiểu lầm nguy hiểm.
Hoạt động thể chất giúp tăng độ nhạy insulin, hỗ trợ kiểm soát cân nặng và cải thiện chuyển hóa glucose. Những hình thức đơn giản như đi bộ nhanh, đạp xe hoặc tập sức mạnh đều có lợi.
Việc tập luyện đều đặn còn giúp giảm nguy cơ biến chứng tim mạch – nguyên nhân tử vong hàng đầu ở người mắc tiểu đường.
Tuy nhiên, sai lầm về bệnh tiểu đường lớn nhất là niềm tin rằng bạn sẽ phải “chiến đấu” với nó suốt đời trong lo lắng.
Thực tế, khi hiểu rõ cơ thể và áp dụng thay đổi lối sống phù hợp, nhiều người có thể đạt được sự ổn định đường huyết tốt và cải thiện chất lượng sống đáng kể. Ngoài chế độ ăn uống hay sử dụng thuốc điều trị thì tư duy tích cực, kiến thức đúng và sự hỗ trợ chuyên môn đóng vai trò rất quan trọng.
Những sai lầm về bệnh tiểu đường không chỉ gây hoang mang mà còn khiến việc kiểm soát đường huyết trở nên khó khăn hơn. Vậy nên, hiểu đúng bản chất bệnh, tránh cực đoan trong ăn uống và duy trì lối sống lành mạnh là nền tảng quan trọng giúp giảm nguy cơ biến chứng.
Tiểu đường không phải là dấu chấm hết, nhưng nó đòi hỏi sự hiểu biết và chủ động lâu dài. Khi loại bỏ những lầm tưởng phổ biến, bạn đã đi được một bước quan trọng trong hành trình quản lý đường huyết an toàn và bền vững.
