Tiểu đường ảnh hưởng đến thận như thế nào và vì sao đây là một trong những biến chứng nguy hiểm nhất của bệnh tiểu đường? Nhiều nghiên cứu cho thấy tổn thương thận là biến chứng phổ biến, còn được gọi là bệnh thận do tiểu đường. Tình trạng này bắt nguồn từ những bất thường về mạch máu liên quan đến bệnh tiểu đường và làm tăng nguy cơ tử vong ở người bệnh.
Khi nào bệnh tiểu đường gây tổn thương thận
Ở bệnh nhân tiểu đường, đường huyết cao kéo dài khiến thận phải làm việc nhiều hơn để lọc chất thải. Theo thời gian, các mạch máu nhỏ trong thận bị tổn thương, khiến thận suy giảm chức năng và dần không còn khả năng lọc máu hiệu quả.
Đặc biệt, tiểu đường tuýp 2 là nguyên nhân hàng đầu dẫn đến bệnh thận giai đoạn cuối – giai đoạn nặng nhất của bệnh thận, khi người bệnh có thể phải chạy thận hoặc ghép thận để duy trì sự sống.
Thông tin cơ bản về bệnh thận mãn tính (CKD)
Bệnh thận mãn tính xảy ra khi thận không thể lọc chất thải và tạo nước tiểu bình thường. Tình trạng này phát triển chậm qua nhiều năm và thường không thể hồi phục hoàn toàn.
Bệnh thận giai đoạn đầu
Ở giai đoạn sớm, người bệnh thường không có triệu chứng, dù tổn thương thận vẫn âm thầm tiến triển. Xét nghiệm máu để đo mức lọc cầu thận (eGFR) và xét nghiệm nước tiểu để tìm protein là hai cách duy nhất để phát hiện bệnh trong giai đoạn này.
Đối với người mắc bệnh tiểu đường, xét nghiệm thận định kỳ là cực kỳ quan trọng để phát hiện sớm, từ đó điều trị kịp thời nhằm làm chậm tiến triển tổn thương thận.
Kiểm soát đường huyết và huyết áp tốt là hai yếu tố then chốt giúp bảo vệ chức năng thận. Bên cạnh đó, giảm cân, tập thể dục đều đặn và không hút thuốc cũng góp phần kiểm soát các chỉ số này.
Suy thận hoặc bệnh thận giai đoạn cuối
Khi thận bị tổn thương nặng đến mức không thể lọc chất thải như urê và creatinine, các chất này tích tụ trong máu gây bệnh. Lúc này, người bệnh có thể gặp các triệu chứng:
- Sưng mặt hoặc sưng mắt cá chân.
- Mệt mỏi, chán ăn.
- Nôn mửa, đau đầu.
- Lú lẫn.
- Thay đổi lượng và tần suất đi tiểu.
Các phương pháp điều trị ở giai đoạn này gồm lọc máu, lọc màng bụng hoặc ghép thận. Người bệnh cần trao đổi kỹ với bác sĩ để lựa chọn phương án phù hợp nhất.
Vì sao bệnh tiểu đường làm tăng nguy cơ bệnh thận?
Một trong những nguyên nhân chính khiến tiểu đường ảnh hưởng đến thận là lượng đường trong máu cao buộc thận phải hoạt động quá mức. Lâu dần, các mạch máu trong thận bị hư hại và bắt đầu rò rỉ một lượng nhỏ protein (albumin) vào nước tiểu.
Hiệp hội Tiểu đường Hoa Kỳ khuyến nghị:
- Người mắc tiểu đường type 2 cần xét nghiệm tỷ lệ albumin/creatinine ngay khi được chẩn đoán.
- Sau đó xét nghiệm mỗi năm một lần.
Nếu phát hiện albumin trong nước tiểu, nghĩa là thận đã bắt đầu bị tổn thương.
Mối liên quan giữa bệnh thận và bệnh tim mạch
Một điều đáng lo ngại là bệnh thận mãn tính và bệnh tim mạch có liên quan chặt chẽ với nhau. Người bị CKD có nguy cơ mắc bệnh tim rất cao, chủ yếu do các vấn đề liên quan đến hệ mạch máu.
Bệnh tim mạch cũng là nguyên nhân tử vong hàng đầu ở người bệnh thận mãn.
Các yếu tố nguy cơ chung bao gồm:
- Huyết áp cao.
- Bệnh tiểu đường.
- Mỡ máu cao.
- Hút thuốc.
- Thiếu vận động.
- Tuổi cao.
- Tiền sử gia đình bị bệnh thận.
- Một số yếu tố chủng tộc.
Điều này cho thấy, khi tiểu đường ảnh hưởng đến thận, nguy cơ tim mạch cũng tăng theo. Do vậy, việc kiểm soát cả ba yếu tố – đường huyết, huyết áp và mỡ máu là cực kỳ quan trọng.
Làm gì để giảm nguy cơ thận bị tổn thương khi mắc tiểu đường?
Những yếu tố nguy cơ gây bệnh thận và bệnh tim mạch hoàn toàn có thể kiểm soát và cải thiện nếu bạn quản lý tốt bệnh tiểu đường. Vì vậy, khi tiểu đường ảnh hưởng đến thận hoặc có nguy cơ dẫn đến biến chứng, bạn nên thực hiện các bước quan trọng sau:
✔ Giữ lượng đường trong máu ở mức ổn định
Đường huyết ổn định là yếu tố cốt lõi giúp giảm áp lực lên thận và hạn chế tổn thương tiến triển. Bạn nên theo dõi đường huyết hằng ngày nếu có chỉ định của bác sĩ.
✔ Kiểm soát huyết áp
Huyết áp cao là “kẻ thù” của thận. Khi đường huyết và huyết áp đều tăng, nguy cơ suy thận và bệnh tim mạch sẽ tăng đáng kể. Giữ huyết áp ở mức mục tiêu mà bác sĩ đưa ra sẽ giúp bảo vệ thận tốt hơn.
✔ Quản lý cân nặng
Thừa cân hoặc béo phì làm tăng đề kháng insulin, khiến đường huyết khó kiểm soát. Giảm cân lành mạnh giúp cải thiện đường huyết, huyết áp và giảm gánh nặng cho thận.
✔ Khám sàng lọc thận hàng năm
Bác sĩ sẽ hướng dẫn bạn xét nghiệm định kỳ, đặc biệt là kiểm tra nồng độ albumin trong nước tiểu. Đây là dấu hiệu sớm nhất của tổn thương thận. Việc theo dõi đều đặn giúp phát hiện kịp thời và điều trị ngay khi thận bắt đầu bị ảnh hưởng.
Bệnh tiểu đường ảnh hưởng đến thận không chỉ gây tổn thương thận mà còn làm tăng nguy cơ bệnh tim mạch. Phát hiện sớm, kiểm soát đường huyết và duy trì thói quen sống lành mạnh là chìa khóa để bảo vệ thận và sức khỏe của bạn.
