Duy trì lượng đường trong máu ổn định đóng vai trò vô cùng quan trọng đối với sức khỏe tổng thể. Chỉ số đường huyết quá cao lẫn quá thấp đều có thể gây ra những hậu quả nghiêm trọng, đặc biệt với người mắc bệnh tiểu đường hoặc có nguy cơ rối loạn chuyển hóa.
Vì vậy, hiểu rõ chỉ số đường huyết nguy hiểm là bao nhiêu, nhận biết sớm các dấu hiệu cảnh báo và biết cách xử trí đúng thời điểm sẽ giúp phòng tránh nhiều biến chứng nguy hiểm về lâu dài.
Hiểu đúng về chỉ số đường huyết
Đường huyết (glucose) là nguồn năng lượng chính của cơ thể, cung cấp năng lượng cho não bộ, cơ bắp và các cơ quan khác. Chỉ số này thường được đo bằng đơn vị mmol/L.
Ở người khỏe mạnh, mức đường huyết có thể dao động nhẹ tùy vào:
- Thời điểm đo (lúc đói hay sau ăn).
- Mức độ vận động.
- Tình trạng sức khỏe tổng thể.
Giá trị tham khảo:
- Đường huyết lúc đói bình thường: 4,0 – 5,4 mmol/L.
- Đường huyết sau ăn (2 giờ): < 7,8 mmol/L.
Khi đường huyết vượt ra khỏi ngưỡng an toàn trong thời gian ngắn hoặc kéo dài, cơ thể sẽ bắt đầu chịu những ảnh hưởng tiêu cực.
Thế nào là chỉ số đường huyết nguy hiểm?
Chỉ số đường huyết nguy hiểm được hiểu là khi lượng đường trong máu quá cao (tăng đường huyết) hoặc quá thấp (hạ đường huyết) đến mức có thể gây tổn thương cơ quan hoặc đe dọa tính mạng nếu không xử trí kịp thời.
Cả hai tình trạng này đều cần được theo dõi sát và can thiệp đúng cách.
Tăng đường huyết – khi đường huyết quá cao
Tăng đường huyết là gì?
Tăng đường huyết xảy ra khi:
- Đường huyết lúc đói > 7 mmol/L.
- Hoặc đường huyết sau ăn > 10 mmol/L.
Đây là tình trạng đặc biệt đáng lo ngại ở người mắc tiểu đường, vì tăng đường huyết kéo dài có thể gây biến chứng mạn tính.
Nguyên nhân thường gặp
- Ăn nhiều thực phẩm giàu đường và carbohydrate tinh chế.
- Quên hoặc dùng sai liều insulin/thuốc tiểu đường.
- Căng thẳng, stress kéo dài.
- Nhiễm trùng hoặc bệnh lý cấp tính.
Dấu hiệu cảnh báo tăng đường huyết
- Khát nước nhiều, khô miệng.
- Đi tiểu thường xuyên, nhất là ban đêm.
- Mệt mỏi, uể oải.
- Mờ mắt.
Nếu không được kiểm soát, tăng đường huyết nặng có thể dẫn đến nhiễm toan đái tháo đường (DKA) – một biến chứng nguy hiểm với các dấu hiệu như:
- Hơi thở có mùi trái cây.
- Buồn nôn, đau bụng.
- Lú lẫn, thở nhanh.
Hạ đường huyết – khi đường huyết quá thấp
Hạ đường huyết là gì?
Hạ đường huyết xảy ra khi:
- Đường huyết < 4,0 mmol/L.
Tình trạng này có thể xuất hiện rất nhanh và thường gặp ở người:
- Dùng insulin.
- Dùng một số thuốc điều trị tiểu đường.
- Nhịn ăn hoặc vận động quá sức.
Nguyên nhân thường gặp
- Bỏ bữa, ăn không đủ.
- Tập thể dục nhiều nhưng không bổ sung năng lượng.
- Dùng quá liều thuốc hạ đường huyết.
- Uống nhiều rượu khi bụng đói.
Triệu chứng hạ đường huyết
- Run tay, vã mồ hôi.
- Cảm giác đói cồn cào, bồn chồn.
- Khó tập trung, lú lẫn.
- Cáu gắt, thay đổi tâm trạng.
Nếu hạ đường huyết nặng và không được xử trí kịp thời, người bệnh có thể ngất xỉu, co giật hoặc hôn mê.
Dấu hiệu chung của chỉ số đường huyết nguy hiểm
Khi đường huyết cao
- Mệt mỏi kéo dài.
- Buồn nôn, nôn.
- Nhịp tim nhanh.
- Vết thương chậm lành, dễ nhiễm trùng..
Khi đường huyết thấp
- Da tái, ẩm lạnh.
- Tê môi, lưỡi hoặc đầu ngón tay.
- Mất thăng bằng.
- Rối loạn ý thức.
Việc bỏ qua các dấu hiệu này có thể dẫn đến tổn thương tim, thận, thần kinh hoặc mất ý thức đột ngột.
Vì sao chỉ số đường huyết dễ mất kiểm soát?
Một số nguyên nhân phổ biến bao gồm:
1. Chế độ ăn uống
- Thực phẩm nhiều đường, tinh bột tinh chế.
- Bỏ bữa hoặc ăn không đều.
2. Sai sót trong dùng thuốc
- Dùng sai liều insulin hoặc thuốc uống.
- Không tuân thủ hướng dẫn điều trị.
3. Căng thẳng và bệnh lý
- Stress kéo dài.
- Nhiễm trùng, chấn thương.
4. Lối sống
- Ngủ kém.
- Vận động quá mức hoặc quá ít.
5. Rối loạn nội tiết
- Hội chứng buồng trứng đa nang (PCOS).
- Sử dụng steroid kéo dài.
Cách xử trí và ổn định đường huyết an toàn
Khi tăng đường huyết
- Uống đủ nước.
- Điều chỉnh chế độ ăn, giảm carbohydrate.
- Tuân thủ đúng thuốc theo chỉ định y tế.
Khi hạ đường huyết
- Bổ sung glucose nhanh (nước ngọt, viên glucose, trái cây).
- Sau đó ăn bữa nhẹ có chất xơ hoặc protein để duy trì đường huyết ổn định.
Việc theo dõi đường huyết thường xuyên bằng máy đo cá nhân giúp phát hiện sớm và xử trí kịp thời khi chỉ số đường huyết nguy hiểm xuất hiện.
Khi nào cần đi khám ngay?
Hãy tìm sự trợ giúp y tế nếu:
- Đường huyết > 15 mmol/L hoặc < 3 mmol/L.
- Có biểu hiện lú lẫn, ngất xỉu, buồn nôn dữ dội.
- Xuất hiện dấu hiệu nhiễm toan đái tháo đường.
Hiểu rõ chỉ số đường huyết nguy hiểm là bước quan trọng giúp người bệnh tiểu đường và người có nguy cơ chủ động bảo vệ sức khỏe. Cả tăng đường huyết và hạ đường huyết đều có thể trở thành tình trạng nghiêm trọng nếu bị bỏ qua.
Theo dõi đường huyết đều đặn, duy trì lối sống lành mạnh và can thiệp kịp thời chính là chìa khóa để ngăn ngừa biến chứng và sống khỏe mạnh lâu dài.
