Kế hoạch ăn uống cho người tiểu đường có thể bao gồm hầu hết các loại thực phẩm, tuy nhiên có một số món mà người tiểu đường nên kiêng vì chúng có thể làm tăng lượng đường trong máu. Bệnh tiểu đường làm suy giảm khả năng chuyển hóa glucose, vì vậy việc duy trì chế độ ăn cân bằng, bổ dưỡng là yếu tố then chốt giúp kiểm soát bệnh và giảm nguy cơ biến chứng. Bài viết dưới đây sẽ chia sẻ những thực phẩm người tiểu đường nên hạn chế hoặc tránh, giúp bạn xây dựng chế độ ăn an toàn và lành mạnh hơn.

#image_title

Người tiểu đường nên kiêng loại carbohydrate nào?

Carbohydrate là nguồn năng lượng chính của cơ thể, nhưng chất dinh dưỡng đa lượng này cũng có ảnh hưởng trực tiếp đến lượng đường trong máu, đặc biệt ở người mắc bệnh tiểu đường. Có ba loại carbohydrate chính trong thực phẩm: tinh bột, đường và chất xơ. Trong đó, tinh bột và đường là hai yếu tố mà người tiểu đường nên kiêng, vì cơ thể sẽ phân hủy chúng thành glucose, làm tăng đường huyết sau khi ăn.

Tinh bột tinh chế

Tinh bột tinh chế là loại đã được xử lý và tách bỏ phần chất xơ, vitamin, khoáng chất trong quá trình chế biến. Khi ăn vào, cơ thể hấp thụ tinh bột này rất nhanh, khiến đường huyết tăng đột ngột, sau đó lại giảm nhanh, làm bạn cảm thấy đói và mệt dù vừa ăn xong.

Vì vậy, người mắc bệnh tiểu đường nên hạn chế những loại thực phẩm chứa tinh bột tinh chế như:

• Cơm trắng
• Bánh mì trắng
• Mì ống (pasta) làm từ bột mì tinh luyện

Thay vào đó, nên ưu tiên ngũ cốc nguyên hạt, gạo lứt, hoặc bánh mì nguyên cám để giúp ổn định đường huyết tốt hơn.

Đường

Thực phẩm chứa đường tinh luyện thường có nhiều carbohydrate chất lượng thấp, ít hoặc không có giá trị dinh dưỡng, nhưng lại có thể làm tăng đường huyết đột ngột. Việc tiêu thụ quá nhiều đường không chỉ khiến đường máu khó kiểm soát mà còn làm tăng nguy cơ tăng cân, bệnh tim và đột quỵ.

Những thực phẩm có đường người bệnh nên kiêng gồm:

• Đồ nướng: bánh rán, bánh sừng bò, bánh ngọt, bánh quy, pizza nhiều nước sốt.
• Siro, mứt ngọt.
• Kẹo, chocolate.
• Hoa quả sấy khô.

Ngoài ra, nhiều sản phẩm đóng gói hoặc chế biến sẵn cũng chứa đường bổ sung, đôi khi không được ghi rõ trên nhãn thành phần. Vì vậy, người bệnh nên đọc kỹ nhãn dinh dưỡng, tránh thực phẩm chế biến sẵn và ưu tiên thực phẩm tươi, nguyên hạt.

Đối với chất làm ngọt nhân tạo, dù có ít calo, một số nghiên cứu cho thấy chúng vẫn có thể ảnh hưởng tiêu cực đến đường huyết bằng cách tăng tình trạng kháng insulin. Tuy nhiên, cần thêm nghiên cứu để xác định rõ mức độ tác động này.

#image_title

Nguồn protein người tiểu đường nên và không nên dùng

Protein đóng vai trò quan trọng trong việc xây dựng, duy trì và tái tạo các mô trong cơ thể. Mỗi tế bào, mô và cơ quan đều cần protein để hoạt động hiệu quả.

Đối với người mắc bệnh tiểu đường, việc lựa chọn nguồn protein phù hợp phụ thuộc nhiều vào hàm lượng chất béo và carbohydrate đi kèm. Một số thực phẩm giàu protein cũng chứa nhiều chất béo bão hòa, có thể làm tăng cholesterol máu và nguy cơ bệnh tim mạch – vốn là biến chứng phổ biến ở người tiểu đường.

Người tiểu đường cần kiêng các loại thực phẩm sau:

• Thịt tẩm bột, chiên rán chứa nhiều muối và dầu.
• Thịt chế biến sẵn như xúc xích, thịt xông khói, lạp xưởng.
• Thịt có lượng chất béo cao (như thịt ba chỉ, thịt mỡ).
• Da cá, da gà và các loại hải sản chiên giòn.

Người bệnh nên ưu tiên thịt nạc, cá hấp, luộc, nướng không dầu và các loại đậu để bổ sung protein lành mạnh, giúp kiểm soát tốt đường huyết mà vẫn đảm bảo dinh dưỡng.

Chất béo và những điều người tiểu đường nên lưu ý

Chất béo là nguồn cung cấp axit béo thiết yếu như omega-3 và đóng vai trò quan trọng trong một chế độ ăn uống cân bằng, lành mạnh. Chất béo giúp cơ thể hấp thụ các vitamin tan trong dầu như A, D, E và K.

Tuy nhiên, không phải tất cả các loại chất béo đều có lợi. Có hai nhóm chính là:

• Chất béo bão hòa – thường có trong thực phẩm từ động vật, dầu và sản phẩm chế biến sẵn.
• Chất béo không bão hòa – có trong dầu thực vật, cá béo, các loại hạt và quả bơ.

Người mắc bệnh tiểu đường nên hạn chế chất béo bão hòa, bởi chúng có thể làm tăng cholesterol máu và nguy cơ bệnh tim mạch. Khuyến nghị chỉ nên tiêu thụ dưới 10% tổng lượng calo hằng ngày từ loại chất béo này.

#image_title

Không có một chế độ ăn kiêng hay mô hình ăn uống cố định nào cho tất cả người mắc bệnh tiểu đường. Cơ thể mỗi người phản ứng khác nhau với thực phẩm, vì vậy điều quan trọng là phải tìm ra sự cân bằng phù hợp với chính mình. Người tiểu đường nên kiêng các thực phẩm chứa nhiều đường, tinh bột tinh chế, chất béo bão hòa và rượu. Bên cạnh đó, cần theo dõi đường huyết thường xuyên và tham khảo ý kiến bác sĩ để xây dựng chế độ ăn uống lành mạnh, giúp kiểm soát đường huyết hiệu quả và phòng ngừa biến chứng.

Xem thêm: 5 loại thực phẩm tốt nhất cho bệnh tiểu đường.