Giảm mỡ máu ở người tiểu đường là một trong những nhiệm vụ quan trọng nhất để phòng ngừa biến chứng tim mạch, đột quỵ và bệnh thận. Người mắc bệnh tiểu đường có nguy cơ cao bị rối loạn mỡ máu do cơ thể giảm khả năng sử dụng insulin, làm thay đổi cách chuyển hóa chất béo. Vì vậy, hiểu rõ về cholesterol và cách kiểm soát chúng sẽ giúp bạn bảo vệ sức khỏe toàn diện.

Cholesterol là gì?

Cholesterol là một chất béo có trong máu được chia thành 3 loại: 

• LDL-C (cholesterol “xấu”): khi tăng cao dễ gây tắc nghẽn động mạch.
• HDL-C (cholesterol “tốt”): giúp vận chuyển mỡ thừa ra khỏi mạch máu.
• Triglycerid: dạng chất béo phổ biến nhất trong cơ thể, khi tăng cao kết hợp với LDL cao sẽ làm tăng nguy cơ nhồi máu cơ tim, đột quỵ.

Khi mức LDL quá cao, mạch máu bị thu hẹp hoặc tắc nghẽn, gây nguy hiểm cho tim và não.

Tại sao người tiểu đường dễ bị rối loạn mỡ máu?

Bệnh tiểu đường thường gây:

• Giảm HDL-C (cholesterol tốt).
• Tăng triglycerid.
• Tăng LDL-C (cholesterol xấu).

Sự kết hợp này gọi là rối loạn lipid máu do tiểu đường, là yếu tố nguy cơ hàng đầu gây bệnh mạch vành, xơ vữa động mạch và biến chứng tim mạch sớm. Tình trạng kháng insulin – tiền đề của tiểu đường tuýp 2 – cũng liên quan chặt chẽ đến sự bất thường lipid máu và có thể xảy ra trước khi tiểu đường được chẩn đoán.

Do đó, giảm mỡ máu ở người tiểu đường là bước quan trọng để bảo vệ tim mạch, phòng ngừa tử vong sớm.

Xem thêm: Thực phẩm bảo vệ sức khỏe DK lipid

Phương pháp giảm mỡ máu ở người tiểu đường

Dưới đây là các phương pháp để kiểm soát cholesterol và triglycerid, được tổng hợp từ hướng dẫn dinh dưỡng và chăm sóc sức khỏe quốc tế.

Ăn uống lành mạnh – nền tảng quan trọng nhất

Chọn thực phẩm ít béo

• Ưu tiên các món chế biến không dùng nhiều dầu mỡ.
• Thay chiên rán bằng hấp, luộc, nướng, áp chảo.

Giảm chất béo bão hòa

• Hạn chế mỡ động vật, da gà, nội tạng, bơ động vật.

Hạn chế thực phẩm chứa cholesterol

• Lòng đỏ trứng, phủ tạng, tôm, mực…

Tăng ăn thực phẩm giàu chất xơ

Chất xơ hòa tan giúp giảm hấp thu cholesterol xấu.
Nên ăn nhiều:

• Yến mạch.
• Đậu lăng, đậu xanh, đậu đen.
• Rau củ và trái cây nguyên quả.

Thay thế chất béo xấu bằng chất béo tốt

Để hạ LDL, hãy thay mỡ động vật bằng một lượng nhỏ chất béo không bão hòa:

• Dầu ô liu.
• Dầu cải (canola).
• Dầu đậu phộng.
• Các loại hạt: đậu phộng, hạnh nhân, hạt lanh xay.
• Bơ thực vật mềm, không hydro hóa.

#image_title

Lựa chọn thực phẩm thông minh theo từng nhóm

Sữa và các chế phẩm

• Chọn sữa tách béo, 1% hoặc không béo.
• Dùng sữa hạt, sữa đậu nành, sữa gạo ít béo.
• Chọn yogurt và phô mai loại ít béo (dưới 20% chất béo sữa).

Ngũ cốc – tinh bột

• Ưu tiên ngũ cốc nguyên hạt.
• Chọn thực phẩm giàu chất xơ hòa tan: gạo lứt, lúa mạch, pasta nguyên cám.
• Ưu tiên thực phẩm chỉ số đường huyết thấp (GI thấp).

Trái cây

• Ưu tiên trái cây tươi, nguyên quả để tăng lượng chất xơ.
• Hạn chế nước ép công nghiệp nhiều đường.

Rau củ

• Chọn nhiều màu sắc: xanh đậm, đỏ, vàng, cam.
• Tăng rau giàu chất xơ: bông cải xanh, rau bina, cà rốt, bí đỏ.
• Dùng rau tươi hoặc hấp để giữ trọn dinh dưỡng.

Thịt và các thực phẩm thay thế

• Ăn 2 bữa cá béo/tuần: cá hồi, cá trích, cá mòi.
• Tăng đạm thực vật: đậu phụ, đậu nành, các loại đậu.
• Chọn thịt nạc, bỏ mỡ và da.
• Tránh đồ hộp nhiều muối và chất bảo quản.

Duy trì cân nặng hợp lý

Giảm cân giúp:

• Giảm LDL và triglycerid.
• Tăng HDL.
• Cải thiện đường huyết.
• Giảm huyết áp.

Bạn có thể trao đổi với bác sĩ để xác định chỉ số BMI, vòng eo và mục tiêu cân nặng phù hợp.

Tăng cường vận động

Tập luyện đều đặn giúp cải thiện mỡ máu, đường huyết và chức năng tim mạch.

• Tối thiểu 150 phút/tuần (30 phút/ngày, 5 ngày/tuần).
• Kết hợp kháng lực 2–3 lần/tuần (tạ nhẹ, dây kháng lực, squats…).
• Bắt đầu từ cường độ thấp nếu bạn mới tập.

Kiểm soát triglycerid cao

Nếu triglycerid quá cao, bạn nên điều trị theo phác đồ của bác sĩ. Bên cạnh đó, bạn cần:

• Hạn chế rượu bia.
• Giảm cân bền vững.
• Kiểm soát đường huyết chặt chẽ.
• Tránh đường và thực phẩm ít chất xơ như nước ngọt, kẹo, ngũ cốc ngọt.

Đây cũng là phần quan trọng trong giảm mỡ máu ở người tiểu đường để ngừa viêm tụy cấp và biến chứng tim mạch.

#image_title

Giảm mỡ máu ở người tiểu đường không chỉ là thay đổi một vài thói quen nhỏ mà là chiến lược chăm sóc sức khỏe toàn diện: ăn uống lành mạnh, tập luyện, duy trì cân nặng và xét nghiệm định kỳ. Việc quản lý tốt cholesterol và triglycerid sẽ giúp người tiểu đường giảm rõ rệt nguy cơ bệnh tim mạch, đột quỵ và các biến chứng nguy hiểm khác.

Xem thêm: Chế độ ăn cho người tiểu đường.