Bệnh tiểu đường là một trong những bệnh mãn tính lâm sàng phổ biến. Một khi đã được chẩn đoán mắc bệnh tiểu đường, người bệnh hầu như phải sử dụng lâu dài các loại thuốc tiểu đường hay thuốc hạ đường huyết, điều này khiến họ chắc chắn phải đối mặt với một vấn đề – tác dụng phụ của thuốc. Vậy tác dụng phụ của thuốc tiểu đường là gì?
Tác dụng phụ của thuốc tiểu đường không chỉ ảnh hưởng đến hiệu quả điều trị bệnh mà còn có thể gây tổn thương trực tiếp cho cơ thể. Dưới đây là một số thuốc trị tiểu đường và tác dụng phụ thường gặp của chúng.
1. Insulin
Tiêm insulin dưới da là một trong những phương pháp điều trị bệnh tiểu đường phổ biến. Do ảnh hưởng của nhiều yếu tố khác nhau như thời điểm bắt đầu tiêm, tốc độ hấp thu của cơ thể con người, thời gian ăn uống và hấp thu thức ăn, tác dụng phụ thường gặp nhất của insulin là hạ đường huyết. Trong trường hợp nặng, hạ đường huyết có thể dẫn đến hôn mê hoặc thậm chí tử vong.
Ngoài ra, insulin còn có thể gây dị ứng, tăng cân, teo mỡ tại chỗ tiêm nên người mắc bệnh tiểu đường phải thường xuyên thay đổi vị trí tiêm khi tiêm insulin.
Các triệu chứng hạ đường huyết
2. Biguanide
Metformin là thuốc hàng đầu để điều trị bệnh tiểu đường. Tác dụng phụ của nó chủ yếu là các phản ứng ở đường tiêu hóa như buồn nôn, nôn, chướng bụng, tiêu chảy, khó tiêu. Vì vậy, bạn nên uống dạng viên thông thường trong hoặc sau bữa ăn, trong khi dạng viên bao tan trong ruột có thể uống trước bữa ăn.
Ngoài ra, nó còn có thể gây nhiễm axit lactic, tình trạng này thường gặp hơn ở bệnh nhân tiểu đường bị suy giảm chức năng thận.
Việc sử dụng thuốc biguanide lâu dài đòi hỏi bệnh nhân phải thường xuyên kiểm tra chức năng gan và thận và xem liệu họ có vấn đề về thiếu máu hay không. Nếu cần, họ nên bổ sung vitamin B12 dưới sự hướng dẫn của bác sĩ, vì sử dụng metformin lâu dài có thể gây thiếu hụt vitamin B12 trong cơ thể.
3. Nhóm sulfonylurea và meglitinide
Đây là nhóm thuốc hạ đường huyết đường uống lớn nhất trong thực hành lâm sàng, cơ chế kích thích tiết insulin, chủ yếu bao gồm sulfonylurea và meglitinide. Những loại thuốc này nhìn chung an toàn và tác dụng phụ thường gặp là hạ đường huyết, tăng cân và phản ứng đường tiêu hóa, đặc biệt khi dùng kết hợp với các thuốc chống tiểu đường khác.
Sulfonylureas và meglitinides được chuyển hóa chủ yếu bởi men gan. Lưu ý khi kết hợp với các thuốc khác có thể xảy ra tương tác thuốc, làm tăng nồng độ thuốc trong máu, tăng cường tác dụng hạ đường huyết.
4. Nhóm thiazolidinedione
Những loại thuốc trong nhóm này bao gồm rosiglitazone và pioglitazone. Tác dụng phụ của thuốc tiểu đường này hay gặp là tăng cân và phù nề. Ngoài ra, các quan sát sau khi đưa thuốc ra thị trường trong những năm gần đây đã phát hiện ra rằng những loại thuốc này cũng có thể làm tăng nguy cơ gãy xương và suy tim, rối loạn chức năng tim.
5. Acarbose
Acarbose chủ yếu hoạt động ở ruột và ít được hấp thu trong cơ thể, nên uống cùng lúc với bữa ăn đầu tiên. Tuy nhiên, khi dùng chung với carbohydrate sẽ dễ xảy ra các tác dụng phụ như chướng bụng, đau bụng và tiêu chảy.
Bên cạnh đó, tác dụng phụ của thuốc tiểu đường Acarbose còn là tăng tình trạng đầy hơi. Điều này là do carbohydrate không được tiêu hóa và hấp thu ở ruột non, dẫn đến một lượng lớn carbohydrate chưa phân hủy sẽ đi vào ruột già, gây ra sự gia tăng đáng kể vi khuẩn kỵ khí (Bifidobacteria và acidophilus) trong ruột già, dẫn đến sản xuất quá nhiều khí trong ruột.
6. Gliptin
Các chất ức chế dipeptidyl peptidase 4 (DPP-4) thường được sử dụng bao gồm sitagliptin, linagliptin và saxagliptin. Cơ chế tác dụng là tăng tiết insulin và giảm tiết glucagon phụ thuộc vào nồng độ glucose.
Loại thuốc này có độ an toàn tổng thể cao. Các quan sát sau khi đưa thuốc ra thị trường cho thấy, ngoại trừ saxagliptin có liên quan đến nguy cơ suy tim, các loại thuốc khác cùng nhóm không làm tăng nguy cơ mắc bệnh tim mạch.
Tuy nhiên, phản ứng phụ có thể xảy ra dị ứng, nổi mề đay, ngứa, phù nề, viêm.
Trong quá trình điều trị, chúng ta không thể bỏ qua tác dụng phụ của thuốc tiểu đường khi dùng trong thời gian dài. Tuy nhiên, chỉ cần bệnh nhân tuân thủ nghiêm ngặt chỉ định và uống thuốc theo hướng dẫn của bác sĩ thì tác dụng phụ hiếm khi xảy ra và hiếm khi phải ngừng thuốc do tác dụng phụ nên người mắc bệnh tiểu đường không cần quá lo lắng.
>>> Xem thêm: Kiểm soát bệnh tiểu đường tự nhiên không dùng thuốc
